Jubileumjaar 2025

10 jaar van StadsTuinderij Piushaven naar GroeiTuin013

GroeiTuin013 viert in het jaar 2025 haar 10-jarig jubileum en dat laten we niet ongemerkt voorbij gaan. We zijn van plan om verschillende activiteiten te organiseren met een feestelijk tintje en lichten de verhalen van een aantal deelnemers graag uit. Oprichters/initiatiefnemers Hein van den Hurk (56) en Dion Heerkens (71) nemen je om te beginnen mee in onze rijke historie:


Hein en Dion (foto door Michael Molenaar)

Hoe het begon…

Dion Heerkens, zelfstandig ondernemer in de biologische landbouw, was vanaf 2010 bij diverse ontwikkelingen rondom stadslandbouw in de gemeente Tilburg betrokken.
Hein van den Hurk had in die tijd (2012) met Stichting Het Werkt een klus- en servicebedrijf in de Spoorzone voor cliënten uit de zorg. Door actief te zijn in die dynamische omgeving, kwamen cliënten uit hun sociale isolement. Dat deed hen goed en Hein wilde dat idee graag uitbreiden.


Hein en Dion (foto door Michael Molenaar)


Foto: Stadstuin is met vereende krachten helemaal tot bloei gekomen

Samen groeien en bloeien

In gesprek met Gijs Bax van de gemeente Tilburg werd Hein uitgedaagd om met iets echt nieuws te komen, niet het zoveelste re-integratieproject. Hein, die zelf vier jaar zelfvoorzienend in de Pyreneeën had geleefd, schreef een projectplan over stadslandbouw, want dat verbindt mensen én bevordert een gezonde leefstijl, en diende dit in bij de gemeente. Het idee groeide maar er was nog geen locatie. Dion wilde destijds stadslandbouw laten landen in het Spoorpark en kwam via Gijs in contact met Hein. Er was meteen een klik, ze inspireerden elkaar, hebben dezelfde visie en hoofdambitie: de duurzame ontwikkeling en groei van mensen én de maatschappij als geheel. People, Planet, Profit. Dat stond en staat nog steeds voorop. SAMEN groeien & bloeien. Dion nam zijn ruime kennis en ervaring vanuit de biologische teelt en stadslandbouw mee en Hein die vanuit de sociale invalshoek. Op zoek naar partijen die mee wilden doen, ontmoette Hein Roland Samuels van Social Energy. Hij had al ervaring met een kleine moestuin net over de Belgische grens, en kon zijn vrijwilligers ook inzetten op een locatie in Tilburg. Het Werkt startte een samenwerking met Social Energy en Roland werd de eerste vrijwilligerscoördinator.


Foto: Stadstuin is met vereende krachten helemaal tot bloei gekomen


Foto: Het nog braakliggende terrein in januari 2015.

Foto: Het terrein wordt omgeploegd

Piushaven in beeld

Maar waar konden zij landen? Ook omgevingsmanager Marc van Akkeren van de Piushaven was inmiddels ter ore gekomen dat zij een locatie zochten. Al enige tijd lag het perceel aan de Havendijk braak waar De Wever bouwplannen had. Een prachtige plek!
Toevallig woonde Theo aan de Hoogvensestraat achter dit braakliggende terrein. In diezelfde periode was deze ervaren hovenier op zoek naar een geschikte locatie in de stad om te kunnen tuinieren. Niet wetende dat Het Werkt in gesprek was met De Wever over zijn achtertuin in de Piushaven. Willem Kerkhof van Miltop tipte Theo hierover.  Een dag later zat hij tegenover Hein en Dion en de volgende dag was Theo aangenomen als eerste én enige tuinman én was de locatie aan de Havendijk voor StadsTuinderij Piushaven een feit.


Foto: Het nog braakliggende terrein in januari 2015.

Foto: Het terrein wordt omgeploegd


Foto: Opening StadsTuinderij Piushaven

Foto: Sfeerbeeld StadsTuinerij in bedrijf

Start StadsTuinderij Piushaven

Dion stuurde vanaf het begin op kwaliteit én continuïteit. Professionaliteit gepaard met de menselijke maat. De tuin als toonbeeld; duurzame teelt moet er mooi uitzien én voor een mooie opbrengst zorgen. Hein wilde iets realiseren waar mensen/deelnemers trots op konden zijn. Zowel op de uitstraling als op zichzelf; eigenwaarde. Dat was ploeteren in het begin aan de Piushaven. Met weinig middelen moest er veel gebeuren. Ook nog eens op gesaneerde bouwgrond, niet de meest vruchtbare qua groei en bloei. Door subsidies van het Oranjefonds en Tilburg Akkoord kon de realisatie van StadsTuinderij Piushaven echt van start in februari 2015. Voldoende om veel tweedehands materiaal en gereedschap te verzamelen. Met een bouwunit als verblijf voor de staf en vrijwilligers als keuken en kantoor ineen. Er kon één tuinman (Theo) en één coördinator (Roland) ingehuurd worden.

“De baan van zijn leven” zoals Theo de tuinman vol enthousiasme vertelt. Inmiddels is hij gepensioneerd en werkt nog steeds een paar dagdelen aan de Reeshofdijk. Hij heeft er al 10 jaar een geweldige tijd. Werken in de buitenlucht met mooie producten en veel verschillende, getalenteerde mensen.
Lees zijn verhaal >>


Foto: Opening StadsTuinderij Piushaven

Foto: Sfeerbeeld StadsTuinerij in bedrijf





Foto: Het winkeltje op de StadsTuinderij

Het winkeltje

Zo ontstond ook het winkeltje. Eerst via de ‘Stadse Boeren’ waar vrijwilliger van het eerste uur Mirjam bij betrokken was. Deze club zocht ‘een winkel voor lokale streekproducten’. O.a. Mirjam regelde de subsidie voor dit project en ging op zoek naar een toepasselijke ruimte en locatie. Deze vonden zij bij de StadsTuinderij in ontwikkeling.

Een oude gereedschapskeet werd omgetoverd tot ‘winkel’ waar de Stadse Boeren streekproducten verkochten alsmede de oogst van de tuin. Al snel mocht er bij aannemer André Doevendans een andere unit uitgezocht worden en Mirjam koos voor de ‘directiekeet’. In juni van dat jaar werd de sleutel officieel overgedragen aan Hein oftewel StadsTuinderij Piushaven. Sinds die tijd is de winkel 3 middagen per week geopend, zijn er veel klanten en zo is het nog steeds aan De Reeshofdijk.

Het allerleukste bij GroeiTuin013 vindt Mirjam het omgaan met zoveel verschillende mensen en het leggen van (onverwachte) verbindingen. Ze brengt mensen, activiteiten en spullen bij elkaar. Zo brengt ze bv. overgebleven broodjes van het Tilburgse wijkcentrum In de Boomtak mee voor de vrijwilligerslunch op de tuin. Lees haar verhaal >>





Foto: Het winkeltje op de StadsTuinderij

Een beetje behelpen…

Thea en Ingrid (vrijwilligers van het eerste uur) halen samen gierend van de lach leuke herinneringen op. Wat ze vooral is bijgebleven; dat er voor de hele tuin én het vrijwilligersverblijf maar één klein buitenkraantje was… Er zijn honderden gieters gevuld om het land te bewateren.

Tijdens die eerste wintervorst moest het water afgesloten worden. Het water bij de kippen was bevroren. Gelukkig woonden Thea en Ingrid vlakbij en liepen dagelijks ‘gezellig kakelend’ met emmertjes water van huis naar tuin en kippenhok.
Lees hun verhaal >>

Diversiteit

Ontwikkeling, samen groeien en bloeien…




Van StadsTuinderij Piushaven naar GroeiTuin013

Via wethouder Berend de Vries kwam in 2018 de locatie aan De Reeshofdijk in beeld. Hij kreeg van de gemeenteraad de opdracht om StadsTuinderij Piushaven te helpen een geschikte plek voor structurele stadslandbouw te vinden. Er waren enkele potentiële mogelijkheden: bij Moerenburg, het Oude Stadspark of de Stadsakker aan De Reeshofdijk. De laatste is precies de grens tussen stad en buitengebied én Dion kende de club achter de Graanakker die daar granen verbouwden. Vanaf 2018 gingen de heren een intensief traject in met de buurt, gemeente, provincie en diverse fondsen om GroeiTuin013 te realiseren. Een hele operatie om van 2.800m2 naar 30.000 m2 te gaan en weer met een kaal stuk grond te beginnen. In maart 2021 startten ze met de aanleg van riolering, kassen, omwerken van de grond, aanleg haag en aanplanten van de tuin.





Het grootste verschil tussen de tuin aan de Piushaven en bij GroeiTuin013?

Dat is, naast het grotere oppervlak, ook de professionalisering en mechanisering. De opzet is anders. Zo is er strokenteelt, dat is veel overzichtelijker én makkelijker bij te houden. De tractor neemt ondertussen veel werk over, vroeger was alles handwerk. Door de vergroting van de tuin is het aantal deelnemers ook toegenomen (naar ruim 100 vrijwilligers en 25 dagbesteders met een MENSS-traject).

Opening GroeiTuin

De officiële feestelijke opening door wethouder Esmah Lahlah (die de tuin ooit omschreef als ‘de ideale Tilburgse samenleving’) vond plaats in september van dat jaar.


Het grootste verschil tussen de tuin aan de Piushaven en bij GroeiTuin013?

Dat is, naast het grotere oppervlak, ook de professionalisering en mechanisering. De opzet is anders. Zo is er strokenteelt, dat is veel overzichtelijker én makkelijker bij te houden. De tractor neemt ondertussen veel werk over, vroeger was alles handwerk. Door de vergroting van de tuin is het aantal deelnemers ook toegenomen (naar ruim 100 vrijwilligers en 25 dagbesteders met een MENSS-traject).


Ook Pètry vindt het bijzonder dat er bij de Stadstuinderij/Groeituin echt ruimte is om initiatieven te onderzoeken en te ontwikkelen. Zo heeft zij bij de Piushaven een inspiratietuin van 450m2 aan mogen leggen en bij GroeiTuin013 de mogelijkheid gekregen om de Tuinplantenhub op te zetten. De mate van facilitering en wijze van samenwerking en onderlinge representatie is te prijzen en stimuleert haar om een stapje extra te zetten. Lees haar verhaal >>

Team GroeiTuin013

Zo veel verschillende mensen, dat vraagt wel enige aansturing.. De coördinatie was in de Piushaven o.a. in handen van Karin én Mariël daar is later ook Susan bij gekomen nadat Karin afscheid nam. Gelukkig staat Theo er al een aantal jaar niet meer alleen voor als tuinman. Erik versterkt hem sinds 2021 en vanaf dit jaar kunnen we ook rekenen op Janna.

Foto: Janna, het nieuwste teamlid.


Ook Pètry vindt het bijzonder dat er bij de Stadstuinderij/Groeituin echt ruimte is om initiatieven te onderzoeken en te ontwikkelen. Zo heeft zij bij de Piushaven een inspiratietuin van 450m2 aan mogen leggen en bij GroeiTuin013 de mogelijkheid gekregen om de Tuinplantenhub op te zetten. De mate van facilitering en wijze van samenwerking en onderlinge representatie is te prijzen en stimuleert haar om een stapje extra te zetten. Lees haar verhaal >>

Toekomst: Vlaamse Schuur

Al bij de verhuizing naar de Reeshofdijk waren er plannen voor een mooi, duurzaam centraal gebouw. Waar vrijwilligers kunnen pauzeren en bezoekers genieten van een kop verse soep of smakelijk belegd broodje. Waar vrijwilligers de groenten uit de tuin kunnen verwerken tot heerlijke producten voor het eigen winkeltje of de daghoreca. En waar schoolklassen en organisaties meedoen in de tuin en leren over natuurlijke groei.

Inmiddels ligt het gebint (houten geraamte) van een oude Vlaamse schuur bij GroeiTuin013 opgeslagen, zijn vrijwilligers bezig met het oogsten van hazelaartakken voor de rieten kap en hebben we van de gemeente Tilburg bericht ontvangen dat zij positief staat tegenover alle plannen. Het komend jaar wordt gebruikt voor het doorlopen van vergunningsprocedures, verzamelen van materialen om zo veel mogelijk circulair te bouwen en het realiseren van voldoende financiering.

Uitdaging


De Vlaamse Schuur kan in de toekomst helpen bij de exploitatie van GroeiTuin013 met opbrengsten van horeca, winkel, verhuur vergader- en educatieruimte, workshops, trainingen en uitbreiding dagbesteding.

Een gepaste bijdrage van Het Werkt, de gemeente, betrokken ondernemers, bedrijven, zorgverzekeraars en andere maatschappelijke organisaties blijft in de toekomst echter belangrijk want wie betaalt er voor de sociale en maatschappelijke waarde die de tuin creëert?

Dat is namelijk de uitdaging die het open-poortbeleid van de tuin met zich meebrengt. Een continu ontwikkelingsproces zoals Hein en Dion dat in de tuin, met alle betrokken al bijna 15 jaar organisch vormgeven. Vol vertrouwen richting de toekomst van GroeiTuin013, met nóg meer waarde voor de stad, haar omgeving en inwoners.

GroeiTuin013 werkt samen 

GroeiTuin013 is een initiatief van Stichting Het Werkt. Maar we doen het natuurlijk niet alleen. Dit prachtige project is mogelijk dankzij de betrokkenheid, steun en inzet van vele mensen, fondsen, organisaties en bedrijven.

Volg ons op social media